Ransomware versleutelt je bestanden en eist losgeld om ze vrij te geven. Steeds vaker stelen criminelen ook gegevens en dreigen ze die te publiceren. Hoe het werkt en hoe je het voorkomt, lees je in Ransomware: hoe criminelen je organisatie digitaal gijzelen.
Deze checklist gaat over het moment zelf. Hij komt uit de toolkit van de Digitale Hulpverlener. Eén duidelijk signaal is genoeg om direct te handelen.
Signalen van ransomware
Op je scherm:
- Bestanden openen niet meer, of zijn ineens versleuteld.
- Je ziet vreemde bestandsextensies, zoals .locked, .crypt of .encrypted.
- Er verschijnt een melding met een losgeldeis.
In je systeem:
- Je computer is ineens heel traag of reageert niet meer.
- Je kunt niet meer bij gedeelde mappen of netwerkschijven.
- Bestanden of snelkoppelingen zijn verdwenen of vervangen.
Wel doen
- Isoleer het apparaat. Netwerkkabel eruit, wifi uit en externe schijven los.
- Meld het direct bij je Digitale Hulpverlener en je IT-partner. Elke minuut telt.
- Leg vast wat je ziet. Maak een foto van het scherm met je eigen telefoon en noteer wat er gebeurde, wanneer en bij wie.
- Pak de bellijst erbij. Liggen de systemen plat, dan heb je een papieren bellijst nodig.
Niet doen
- Zelf bestanden openen, verplaatsen of verwijderen. Daarmee kun je herstel lastiger maken.
- De computer opnieuw opstarten zonder overleg.
- Het zelf proberen op te lossen met een tool van internet.
- Losgeld betalen. Er is geen garantie dat je je bestanden terugkrijgt.
- Onrust zaaien of aannames delen. Blijf kalm en communiceer helder.
Zo verklein je de kans
- Installeer updates direct. Lees Software-updates: pak de regie.
- Maak back-ups, bewaar er minstens één los van je netwerk en test of terugzetten werkt. Lees waarom OneDrive geen back-up is.
- Wees alert op phishing, de meest gebruikte ingang. Gebruik de checklist phishing herkennen.
- Gebruik goede beveiliging op je werkplekken, met EDR en bewaking die ook ’s nachts ingrijpt. Dat zit standaard in CyberWeerbaarheid.
Meer uit de DHV-toolkit
- De 5 basisprincipes van veilig digitaal ondernemen
- Checklist: phishing herkennen
- Checklist: is mijn account overgenomen?
- Wie bel je als het misgaat?
Download het DHV-starterspakket
DHV-starterspakket (met de checklist)
Download pdf